As Andrómenas e outros contos
Quen me dera poder escribir unha andrómena coma antes, cando cría na bondade da humanidade, cando pensaba que non existían monstros coma Epstein e os seus ricos compinches.
Quen me dera poder volver mirar a auga do meu Asneiro purificando o mundo, ver o amencer no Castrelo de volta da verbena de Moneixas, cantando cos mozos da parroquia, que coidaban de min e, ao ser o máis novo, todos facían de irmáns maiores; sentarse no valado da Igrexa e xogar a contar historias de defuntos e aparecidos, disimulando, facéndonos os valentes inda que todos morriamos de medo.
Quen me dera escoitar a historia do “tonto do pobo”, o tolo dos do Carraxiño, aquel que viu as tres pesetas no lavadoiro do río e non as colleu e, cando lle preguntaron por que non as collera, contestou: “Dono han ter”, pensando que o que non é noso é de alguén, e que ser honrado non é parecelo só; a verdadeira honestidade é a que non precisa testemuñas, mellor pasar por parvo que ser ladrón.
Quen me dera volver bañarme no Asneiro sen medo ao porvir, soñando que nós cambiaríamos o mundo e que a liberdade conquistada sería un arco da vella eterno onde todos se poderían agochar, e non un lugar onde se discrimina por ser diferente, por sentir diferente, por pensar diferente, por camiñar diferente, por non “ser o que mandan” os que mandan, que, por certo, nunca saberei ben quenes son.
Quen me dera ver mamar o meu cuxiño, o fillo da Cachorra, ata fartarse, choutar pola corte de cheo e acocharse entre as pallas debaixo do pesebre coma se fora un anxiño dos que falaba a avoa Hortensia cando me deitaba, sen medo á suba do pan nin dos ovos porque na estivada medraba o centeo e no poleiro poñían as galiñas.
Quen me dera, papá, andar contigo outra vez, sentarme no teu colo e ser eu o teu rabo, que ti sempre fuches o meu can; e para onde vai o can, vai o rabo. E ti marchaches nunha mañanciña, coma un suspiro, coma un alento de xeada na raiadiña do sol.
E como fago agora para entender este mundo sen ti? Levo case corenta anos coa túa ausencia e pensei que podería afacerme a ela. Ninguén me avisou de que sempre precisaría de ti. Ninguén, papá. Ninguén. Nin sequera mo dixeches ti.
Mentres tanto, o mundo vaise facendo duro, coma un penedo dos da costa. E aquel “camiñar cada mañá ledo”, coma dicías ti, cústame cada día máis. Moitas veces camiño porque sei que agardas que non me renda. Aquel día, cando me acusaron, dixeches: “Iso un fillo meu non o fai”. E tiñas razón, non o fixera. Canta fe tiñas en min!
Agora escoito que me dis: “loita, que aínda o mundo necesita de homes que non se vendan, de homes coma ti”. Escoitócho dicir, e non sei se poderei responder a tanto como esperas de min. Mais aquí sigo, e sei que, dalgún xeito, estás en cada paso que dou, en cada palabra que escribo, no corazón desta andrómena que aínda conserva a túa luz.
Quen me dera que non te foras ou que volveras unha miga, alomenos. Si, xa sei que nunca te fuches de todo e que sempre vives en min; mais hai veces que o esquezo e preciso volvercho oír.
Hoxe, cando mirei cara á lúa, sentín a túa risa de novo, e do ceo baixou un aloumiño para acariñarme a testa. Berta preparou para a cea uns grelos cun rustrido e dous ovos fritidos; ao lonxe escoitei a curuxa e pensei naquela noite cando arredor da lareira nos fartamos de rir, era o meu aniversario, e ti estabas feliz.
“Non esteas tristeiro, Chiquito, que eu nunca estou lonxe de ti”, díxechesme ao oído, e volvicheste a rir.
Avelino Jácome
